Ffyrdd amgen o gynnig gwasanaethau

Mae’r cynghorau lleol yn wynebu anawsterau enfawr o achos toriadau cyllidebol sylweddol sy’n debygol o barhau am gyfnod maith, ynghyd â rhagor o alw am wasanaethau yn sgîl newidiadau yn natur y boblogaeth.  Mae’r anawsterau hynny, a newidiadau eraill mewn polisïau gwladol, yn arwain at newid sylfaenol yn y ffyrdd o gomisiynu a chynnig gwasanaethau cynghorau lleol.

Mae amryw ffyrdd amgen o gynnig gwasanaethau ar gael bellach, ochr yn ochr â’r dulliau craidd – sef effeithlonrwydd, adlunio cyfundrefnau a newid trefniadau gwasanaethau.

Ffyrdd newydd o weithio

Dulliau megis nodi/hwyluso arbedion ac osgoi cwtogi ar wasanaethau sy’n tueddu i ddenu sylw ond yr ochr arall i ymateb y sector cyhoeddus i doriadau cyllidebol y wladwriaeth a’r galw cynyddol am wasanaethau yw arloesi.

Mae arloesi mewn gwasanaethau mewnol, gweinyddol a rheoli megis TG, cyflogresi ac adnoddau dynol yn ogystal â rhai rheng flaen megis gweinyddu budd-daliadau, atgyweirio tai a chwaraeon a hamdden.

Adnoddau defnyddiol

Holl astudiaethau Ffyrdd amgen o gynnig gwasanaethau

 

Dull

Nodweddion hanfodol

Trosglwyddo asedion

Trosglwyddo perchnogaeth tir neu adeiladau o sefydliadau megis awdurdodau lleol i fudiadau cymunedol megis clwb chwaraeon, ymddiriedolaeth, cyfleuster celfyddydau, llyfrgelloedd, theatrau ac adeiladau o ddiddordeb hanesyddol.

Comisiynu gwasanaethau’n allanol

Lle bydd awdurdod lleol yn penodi corff allanol i roi gwasanaeth.

Cynghorau cydweithredol

Cydweithio ymhlith awdurdodau lleol, cymunedau, defnyddwyr a darparwyr fel y bydd pawb yn ymwneud â gwasanaethau.

Cynhyrchu ar y cyd

Llunio a chynnig gwasanaethau mewn perthynas gydradd sydd o les i bawb – y staff, pobl sy’n defnyddio’r gwasanaethau a’u teuluoedd, eu cyfeillion a’u cymdogion.

Rheoli’r galw

‘Rheoli’r galw’ yw enw dull cynllunio ar gyfer rheoli a darogan y galw am nwyddau a gwasanaethau.

Rhoi gwasanaeth yn uniongyrchol

Lle mae gwasanaethau sydd wedi’u cynnig trwy gyrff allanol yn cael ei gynnig yn uniongyrchol eto (i gyfuno gwasanaethau neu fod yn fwy ymatebol).

Trawsffurfio mewnol

Adlunio gwasanaethau neu weithgareddau mewnol.

Menter ar y cyd

Sefydlu cwmni newydd (yn aml, ar ffurf menter ar y cyd â phartner preifat y daethpwyd o hyd iddo trwy broses gaffael gystadleuol yn ôl rheolau Undeb Ewrop).  Bydd cyfran yn y cwmni newydd gan yr awdurdod lleol ac efallai y bydd uwch swyddog neu gynghorydd ymhlith aelodau’r bwrdd.

Awdurdod arweiniol

Gofyn i awdurdod lleol arwain corff cyhoeddus neu, ar y llaw arall, pennu’r dull gorau gyda chymorth y preifat sector.  Yr awdurdod arweiniol fyddai’n sefydlu’r corff gan gynnal gwasanaethau ar ran sefydliadau cyhoeddus eraill (a rhai preifat, o bosibl) a chynyddu ei gyfran o’r farchnad trwy gynnig hyn a hyn o wasanaethau.

Cydfuddiannol a chydweithredol

Cynnig gwasanaeth trwy sefydliadau mae’u haelodau’n berchen arnyn nhw ac yn eu rheoli.  Mae modd i weithwyr, sefydliadau a defnyddwyr fod yn aelodau.

Ffynonellau allanol

Penodi contractwyr i gynnal prosesau, gwasanaethau neu gyrff cyfan gan gadw perchnogaeth a’r prif gyfrifoldeb drostyn nhw.

Partneriaethau

Lle bydd awdurdodau lleol yn cydweithio â sefydliadau cyhoeddus, cwmnïau preifat a mudiadau gwirfoddol/cymunedol (neu gyfuniad o’r rheiny) i gynnig gwasanaeth.

Cwmnïau preifat

Cynnal gwasanaeth trwy unig fasnachwr, cwmni neu ryddfraint ar ôl rhoi cytundeb ar gynnig.

Rhannu gwasanaethau

Mae’r dull hwn ar gael i gynghorau lleol ers rhai blynyddoedd i’w galluogi i gyfuno gwasanaethau i arbed adnoddau trwy gwtogi ar gostau a/neu gyflawni rhagor.

Mentrau cymdeithasol

Cwmni ac iddo amcanion cymdeithasol neu amgylcheddol fydd yn datblygu’r gwasanaeth gan fuddsoddi unrhyw elw yn y gwasanaeth, fel arfer.

Partneriaethau strategol

Trefniad ffurfiol rhwng corff cyhoeddus a chwmni neu gyfungorff i bennu a chyflawni amcanion trawsffurfio hirdymor a chynnig gwasanaethau.